Wat is de essentie van het beroep
De essentie van het beroep Shiatsu therapie is het bieden van holistische zorg door middel van zachte druk en manipulatie van specifieke punten en meridianen op het lichaam om spanning, pijn en stress te verminderen, de circulatie te verbeteren en het algemeen welzijn te bevorderen.
Het doel is het bevorderen van een goede energiestroom, ki of chi, waardoor het lichaam zichzelf kan herstellen en in balans wordt gebracht. Shiatsu richt zich niet alleen op het verminderen van fysieke klachten zoals pijn en spanning, maar ook op het verbeteren van de algehele mentale gezondheid, ontspanning en welbevinden.
Het is een niet-invasieve, natuurlijke therapievorm die vaak wordt toegepast om stress te verminderen, de weerstand te versterken en het evenwicht tussen lichaam en geest te herstellen.
Shiatsu kent twee hoofdstromingen: Namikoshi Shiatsu en Meridiaan Shiatsu.
Namikoshi Shiatsu, medische Shiatsu
Oorsprong: ontwikkeld door Tokujiro Namikoshi in de jaren twintig van de twintigste eeuw en in 1957 erkend als officiële therapie in Japan. Het wordt vaak de medische of westerse stijl genoemd.
Basis: sterk geïntegreerd met moderne westerse anatomie, fysiologie en pathologie.
Techniek: gericht op homeostase, het behandelen van hormoondisbalans, spierstijfheid, zenuwstelsel, bloedsomloop en lymfecirculatie. De behandeling richt zich op specifieke punten, tsubo’s, die corresponderen met spieren, botten, organen, zenuwen en fascia.
Kenmerk: er wordt gewerkt met een ritmische, constante, loodrechte druk, vaak met twee handen.
Meridiaan Shiatsu, traditionele Shiatsu
Oorsprong: gebaseerd op de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) en de oude Japanse anma-massage.
Basis: werkt met de energiestroom (Qi) in het lichaam via meridianen, oftewel energiebanen.
Techniek: richt zich op het opheffen van blokkades in de meridianen om de energiebalans te herstellen. Dit is vaak een meer holistische aanpak.
Kenmerk: vaak rustiger en soms energetischer van aard, waarbij gewerkt wordt met moeder- en kindhand en de therapeut het verloop van de meridiaan volgt.
Wat is de meest voorkomende activiteit van het beroep
De meest voorkomende activiteit van een Shiatsu therapeut is het toepassen van zachte druktechnieken op specifieke punten en lijnen op het lichaam, bekend als meridianen.
Dit gebeurt meestal met de duimen, vingers en handpalmen bij Namikoshi Shiatsu, en met ellebogen of knieën bij Meridiaan Shiatsu. Het doel van Shiatsu is het stimuleren van de energiestroom (Qi) door het lichaam te herstellen en te balanceren.
Dit kan bijdragen aan het verminderen van stress, het verbeteren van de circulatie, zoals bloed, lymfe en zuurstof, het verlichten van pijn en het bevorderen van algemeen welzijn. Daarnaast kan een Shiatsu therapeut ook adviezen geven over levensstijl en ademhalingstechnieken om de therapie te ondersteunen.
Voor wie is Shiatsu therapie geschikt
Shiatsu therapie is geschikt voor een breed scala aan mensen, jong en oud, die baat kunnen hebben bij het bevorderen van hun fysieke en mentale welzijn. Enkele voorbeelden van wie baat kan hebben bij Shiatsu zijn:
Mensen met chronische stress en spanning: Shiatsu helpt om stress te verminderen en ontspanning te bevorderen
Mensen met spier- en gewrichtspijn: Shiatsu kan verlichting bieden bij rug-, nek-, schouder- of gewrichtspijn en bij aandoeningen zoals KANS, frozen shoulder en fibromyalgie
Mensen met burn-out, vermoeidheid en energietekort: Shiatsu kan hormonen balanceren en circulatie, doorbloeding en energiehuishouding stimuleren
Mensen met slaapproblemen: Shiatsu kan het waak-slaapritme reguleren en bijdragen aan een betere nachtrust
Mensen met een verstoorde spijsvertering: Shiatsu kan de spijsvertering ondersteunen en verbeteren
Revalidanten: na blessures of operaties kan het herstelproces worden ondersteund
Vrouwen tijdens zwangerschap: onder begeleiding kan Shiatsu helpen bij zwangerschapsklachten, mits uitgevoerd door een getrainde en bevoegde therapeut
Mensen die hun algemene welzijn willen verbeteren: Shiatsu kan bijdragen aan een gevoel van balans en vitaliteit
Mensen met trauma, verdriet en rouw: Shiatsu kan emoties reguleren en bijdragen aan gevoelsbewustwording en body-mind verbinding
Het is altijd verstandig om vooraf te overleggen met een gekwalificeerde Shiatsutherapeut, vooral bij medische klachten of chronische aandoeningen, om te bepalen of Shiatsu passend is en om eventuele contra-indicaties te bespreken.
Wanneer gaat een cliënt naar een Shiatsu therapeut
Een cliënt gaat naar een Shiatsu therapeut wanneer hij of zij fysieke, emotionele of energetische klachten ervaart en op zoek is naar een natuurlijke, holistische behandelwijze waarbij het lichaam gestimuleerd wordt om zichzelf te herstellen. Shiatsu is laagdrempelig, omdat het meestal over de kleding heen wordt uitgevoerd.
Bij lichamelijke klachten zoals:
Rug-, nek- en schouderklachten
KANS, frozen shoulder, tenniselleboog of golfarm
Spierspanning, stijfheid of overbelasting
Hoofdpijn of migraine
Gewrichtspijn, reumatische klachten of fibromyalgie
Chronische vermoeidheid of herstel na ziekte
Spijsverteringsklachten of prikkelbare darm syndroom
Ademhalingsklachten, COPD of long-COVID
Hoge bloeddruk
Bij stress en emotionele spanning:
Burn-out, overspanning of chronische stress
Slapeloosheid of innerlijke onrust
Angst- of paniekklachten of PTSS
Somberheid of neerslachtigheid
Verdriet, trauma en rouw
Behoefte aan rust, evenwicht en gronding
Bij energetische of chronische disbalansen:
Spijsverteringsproblemen, zoals opgeblazen gevoel of obstipatie
Hormonale disbalans, menstruatieklachten of endometriose
Verstoorde energiebalans, een ‘leeg’ of ‘geblokkeerd’ gevoel
Onverklaarde lichamelijke klachten (SOLK)
Shiatsu bij kinderen of ouderen:
Spanning, prikkelbaarheid of concentratieproblemen
Huilbaby’s of slaapproblemen
ADHD
Dementie of Parkinson
Behoud van mobiliteit en energie bij ouderen
Wat leert men op de opleiding
Op de opleiding Shiatsu leer je hoe je via drukpuntmassage en meridiaanwerk het zelfherstellend vermogen van het lichaam activeert. Shiatsu komt uit Japan en betekent letterlijk “vingerdruk”.
De Namikoshi-stijl is traditioneel en is ook geworteld in de Traditionele Chinese Geneeswijze (TCG). Het is een holistische therapie waarbij je werkt met druk, aanraking, ademhaling en bewustzijn om balans te herstellen.
Basis van westerse geneeswijze (Namikoshi)
Kata in rug-, buik- en zijligging
Kyo – Jitsu, leeg – vol
Hara en Qi, levensenergie: hoe het stroomt en stagneert
Meridiaanpunten, tsubo’s
Basis van oosterse geneeswijze (Meridianen Shiatsu)
Meridiaanleer, energiebanen
Yin-Yang-theorie en Vijf Elementen
Qi, levensenergie: hoe het stroomt en stagneert
Oosterse diagnostiek: observatie, palpatie, pols- en tongdiagnose
Technieken van Shiatsu-therapie
Druktechnieken met vingers, duimen, handpalmen, ellebogen of knieën
Strekken en rotaties van gewrichten en ledematen
Positietechnieken: buiklig, ruglig, zijlig en zittend
Behandelen op de futon, op de grond, op massagetafel en massagestoel
Werken op de huid en kleding, olie is niet nodig
Behandelen van specifieke meridiaanpunten, tsubo’s
Diagnostiek en behandelstrategie
Leren herkennen van energiepatronen en disharmonieën
Observatie en interpretatie van lichamelijke signalen
Consultvoering: intakegesprek, observatie en aanpassing van behandelingen
Behandelplannen opstellen op basis van diagnose
Evaluatie en voortgang bij cliënten
Opbouwen van een vertrouwensrelatie en professioneel communiceren
Professionele ethiek en verantwoordelijkheden
Grenzen van je eigen kunnen kennen en doorverwijzen waar nodig
Praktijkervaring
Veel oefenen op medestudenten en proefpersonen
Feedbackmomenten en supervisie
Leren omgaan met verschillende lichaamstypen en klachtbeelden
Zelfzorg en lichaamsbewustzijn
Houding en ademhaling van de therapeut, ergonomisch en meditatief werken
Do-in, zelfmassage en meridiaanoefeningen
Meditatie, Qigong of andere oosterse bewegingsvormen
Hoe je als behandelaar zelf gezond en energiek blijft
Medische basiskennis (MBK)
Anatomie, fysiologie en pathologie, bij beroepsopleiding verplicht onderdeel
Basiskennis van het menselijk lichaam: skelet, spieren, zenuwstelsels en wervelkolom
Inzicht in wanneer doorverwijzen noodzakelijk is
Hoe spanningen invloed hebben op het zenuwstelsel en het zelfherstellend vermogen van het lichaam
Starten van een praktijk
Inzicht in hoe je een eigen praktijk opzet
Administratie, marketing en communicatie
Werken volgens beroepscode, richtlijnen en hygiënevoorschriften
Eindtermen van de opleiding
Focus 1: Basiskennis van Shiatsu-principes, anatomie en praktische vaardigheden
Focus 2: Verdieping in complexe technieken, pathologie en integratie
| Thema | 6. Professioneel basisniveau | 7. Autonoom, verdiepend niveau (Specialisatie) |
|---|---|---|
| Shiatsu-theorie | Qi, meridianen en Yin-Yang | Complexe energetische en pathologische kennis |
| Anatomie & fysiologie | Basis spieren, botten en zenuwen | Geavanceerde functionele anatomie en pathologie |
| Massagetechnieken | Basis Shiatsu-technieken, zoals druk, stretchen en rotaties | Complexe combinaties en behandelstrategieën |
| Diagnostiek | Anamnese en palpatie | Pols- en tongdiagnose en uitgebreide palpatie |
| Behandelplan | Opstellen en uitvoeren van basisplannen | Gepersonaliseerde complexe plannen |
| Communicatie | Cliëntgericht en informatief | Multidisciplinair overleg en educatie |
| Ethiek | Beroepsregels en privacy | Complexe ethische en juridische aspecten |
| Evaluatie | Behandelresultaat monitoren en aanpassen | Evidence-based evaluatie |
| Zelfreflectie | Reflectie en leren | Professionele identiteit en continue groei |
| Samenwerking | Basisoverleg met collega’s | Actieve integratie in zorgteams |
Wetenschappelijke onderbouwing
Verwijs hier naar wetenschappelijke documentatie, literatuur en onderzoek.
Opleiders
Erkende opleiders via CGO-FONG
Volgens de beschikbare informatie zijn de volgende opleiders lid van CGO-FONG en bieden zij de opleiding Shiatsu aan:
- Shiatsu School Den Haag
- IOKAI
Voor de meest actuele en gedetailleerde lijst van opleiders verwijzen wij naar de officiële website van CGO-FONG.